Czym jest złamanie kompresyjne kręgu?
Złamanie kompresyjne kręgu to uraz kręgosłupa polegający na spłaszczeniu trzonu jednego lub więcej kręgów. Najczęściej występuje w odcinku piersiowym lub lędźwiowym kręgosłupa. Takie złamanie zwykle powstaje w wyniku silnego ucisku osiowego (np. upadek z wysokości, nacisk ciężaru ciała) lub przy chorobach osłabiających kości (osteoporoza, nowotwory). Pacjent odczuwa ostry ból pleców, nasilający się podczas ruchu czy kaszlu. Leczenie polega na stabilizacji kręgosłupa i rehabilitacji mającej na celu unikanie pogorszenia deformacji.
Przyczyny złamania kompresyjnego kręgu
Najczęstszą przyczyną złamania kompresyjnego jest osteoporoza – osłabienie kości powoduje, że nawet niewielki upadek lub przeciążenie może doprowadzić do pęknięcia trzonu kręgu. Do innych przyczyn należą urazy ciężkie, takie jak upadek z wysokości czy wypadek samochodowy (zwłaszcza kiedy ciało zostaje zbite od góry). Rzadziej złamania kompresyjne mogą wynikać z przerzutów nowotworowych do kręgosłupa lub schorzeń metabolicznych kości. W każdym z tych przypadków kręg łatwo pęka wskutek osiowego ucisku.
Objawy i diagnostyka złamania kompresyjnego kręgu
Objawy złamania kompresyjnego to zwykle ostry ból pleców, nasilający się w pozycji stojącej i przy ruchu (pochyleniu, kaszlu lub kichaniu). Pacjent przyjmuje wyprostowaną, ale sztywną postawę, aby zmniejszyć dolegliwości. Często pojawia się ograniczenie ruchomości kręgosłupa i zwiększone napięcie mięśni grzbietu. W diagnostyce wykonuje się zdjęcie rentgenowskie (RTG) kręgosłupa – ujawnia ono spłaszczenie trzonu kręgu. W razie potrzeby wykonuje się także tomografię komputerową (TK) lub rezonans magnetyczny (MRI), aby dokładnie ocenić stopień uszkodzeń i wykluczyć obecność patologii nowotworowych.
Leczenie złamania kompresyjnego kręgu
W leczeniu zachowawczym stosuje się odpoczynek, unikanie znacznych obciążeń oraz leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. Często zaleca się noszenie gorsetu ortopedycznego, który stabilizuje kręgosłup podczas gojenia. Fizjoterapia po ustąpieniu ostrego bólu skupia się na delikatnej mobilizacji i wzmocnieniu mięśni grzbietu. Jeżeli złamanie prowadzi do znacznego zapadnięcia kręgu i utraty wysokości, a ból nie ustępuje, wykonuje się zabiegi chirurgiczne, takie jak wertebroplastyka lub kifoplastyka. Polegają one na wypełnieniu trzonu kręgu specjalnym cementem stabilizującym kość i przywracającym jej wysokość.
Rehabilitacja po złamaniu kompresyjnym kręgu
Rehabilitacja po złamaniu kompresyjnym rozpoczyna się po ustąpieniu ostrego bólu. Fizjoterapeuci uczą pacjenta poprawnej postawy (z zachowaniem tzw. lordozy lędźwiowej) i bezpiecznych technik ruchu, aby chronić kręgosłup. Wprowadza się ćwiczenia wzmacniające mięśnie prostownika grzbietu oraz mięśnie brzucha, co odciąża kręgosłup. Ćwiczenia na piłce rehabilitacyjnej oraz elementy mobilizacji odcinka piersiowego i lędźwiowego pomagają przywrócić ruchomość. Stopniowo zwiększa się wysiłek pacjenta poprzez spacery i trening mięśni rdzenia (core stability). Celem jest wzmocnienie otoczki mięśniowej kręgosłupa w celu stabilizacji leczonego miejsca i zapobiegania kolejnym urazom.